Ποιοι ψήφισαν «όχι» στη συμφωνία Mercosur
Ανάλυση των αντιδράσεων και των διχασμών
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη) αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα και αμφιλεγόμενα εμπορικά σχέδια των τελευταίων δεκαετιών. Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία έλαβε το πρώτο πράσινο φως από την ΕΕ τον Ιανουάριο του 2026, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και βαθιές διαιρέσεις τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και εντός των εθνικών κυβερνήσεων.
Οι χώρες που αντιτάχθηκαν
Γαλλία
Η Γαλλία αναδείχθηκε ως ο πιο σθεναρός αντίπαλος της συμφωνίας. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε τη συμφωνία «απαράδεκτη», επικαλούμενος την προστασία των Γάλλων αγροτών και την έλλειψη επαρκών εγγυήσεων για την εφαρμογή περιβαλλοντικών και εργασιακών δεσμεύσεων. Μαζικές αγροτικές διαδηλώσεις με τρακτέρ ενίσχυσαν την πίεση προς την κυβέρνηση.
Ιρλανδία
Με ισχυρή κτηνοτροφική παράδοση, η Ιρλανδία ψήφισε κατά, φοβούμενη ότι η εισροή φθηνού βοδινού κρέατος από τη Νότια Αμερική θα πλήξει σοβαρά τους εγχώριους παραγωγούς.
Αυστρία
Παρέμεινε αμετακίνητη στην άρνησή της, επικαλούμενη περιβαλλοντικούς λόγους και την ανάγκη προστασίας των μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Πολωνία – Ουγγαρία – Βέλγιο
Η Πολωνία συντάχθηκε με το «όχι», ενώ η Ουγγαρία εξέφρασε επιφυλάξεις. Το Βέλγιο απείχε, αντανακλώντας τις εσωτερικές του διαιρέσεις μεταξύ Φλάνδρας και Βαλλονίας.
Παρά τις αντιδράσεις, η συμφωνία συγκέντρωσε την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία, με τη Γερμανία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία να ψηφίζουν υπέρ.
Η περίπτωση της Ιταλίας: μια κυβέρνηση διχασμένη
Η Ιταλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εσωτερικών αντιφάσεων:
- Lega (Ματέο Σαλβίνι): Σθεναρό «όχι», με αιχμές για «λεηλασία» των ιταλικών προϊόντων.
- Movimento 5 Stelle (Τζουζέπε Κόντε): Αντίθεση λόγω κινδύνων για την υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων.
- Fratelli d'Italia: Αποχή, σε μια προσπάθεια ισορροπίας μεταξύ αγροτών και βιομηχανίας.
- Forza Italia (Αντόνιο Ταγιάνι): Υπέρ, με έμφαση στα οφέλη για τη βιομηχανία και τις εξαγωγές.
Η διάσπαση αυτή αντικατοπτρίζει τις διαφορετικές κοινωνικές και εκλογικές βάσεις των κομμάτων της κυβερνητικής συμμαχίας.
Οι λόγοι της αντίδρασης
1. Αθέμιτος ανταγωνισμός
Οι ευρωπαίοι αγρότες φοβούνται ότι θα ανταγωνιστούν προϊόντα χαμηλότερου κόστους, παραγόμενα με λιγότερο αυστηρά πρότυπα.
2. Περιβάλλον
Η αποψίλωση του Αμαζονίου και οι ανεπαρκείς μηχανισμοί επιβολής των «πράσινων» ρητρών αποτελούν βασικό σημείο κριτικής.
3. Υγεία και ασφάλεια τροφίμων
Ανησυχίες για φυτοφάρμακα, ορμόνες και αντιβιοτικά που απαγορεύονται στην ΕΕ.
4. Γεωπολιτική διάσταση
Φόβοι ότι η συμφωνία θα ενισχύσει έμμεσα την κινεζική επιρροή στη Νότια Αμερική.
Οι διαμαρτυρίες των αγροτών
- Γαλλία: Μαζικοί αποκλεισμοί δρόμων και διαδηλώσεις στο Παρίσι.
- Ελλάδα: Κινητοποιήσεις στο πλαίσιο γενικότερων αιτημάτων στήριξης του αγροτικού τομέα.
- Ιταλία: Η Coldiretti κατήγγειλε τη συμφωνία ως «προδοσία», προειδοποιώντας για μαζικές εισαγωγές βοδινού και πουλερικών.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας
Γερμανία
Οι βιομηχανίες αυτοκινήτων και μηχανημάτων βλέπουν σημαντικές ευκαιρίες στην αγορά του Mercosur.
Ισπανία – Πορτογαλία
Στηρίζουν ένθερμα τη συμφωνία, αξιοποιώντας τους ιστορικούς δεσμούς με τη Λατινική Αμερική.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει πρωτοφανείς περιβαλλοντικές εγγυήσεις και μηχανισμούς αποζημίωσης.
Οι επόμενες φάσεις
Η διαδικασία κύρωσης παραμένει αβέβαιη:
- Έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
- Πιθανές εθνικές κυρώσεις και γαλλικό βέτο
- Σενάριο διαχωρισμού της συμφωνίας σε εμπορικό και πολιτικό σκέλος
Παράλληλα, επιφυλάξεις εκφράζονται και από χώρες του Mercosur, όπως η Αργεντινή και η Βραζιλία.
Η συμφωνία ΕΕ Mercosur αποκαλύπτει τις βαθιές εντάσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταξύ ελεύθερου εμπορίου, κοινωνικής προστασίας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Οι φωνές του «όχι» αναδεικνύουν ζητήματα που θα καθορίσουν το μέλλον της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής και τις σχέσεις της ΕΕ με τη Λατινική Αμερική για τις επόμενες δεκαετίες.