Θόρυβος: πόσο επηρεάζει τον οργανισμό;
Γιατί ο «ροζ θόρυβος» μπορεί να βλάψει τον ύπνο
Οι ήχοι της θάλασσας και της βροχής χαλαρώνουν, αλλά σύμφωνα με μια μελέτη ο ροζ θόρυβος μπορεί να μειώσει τη φάση REM.
Πολύ συχνά όσοι υποφέρουν από αϋπνία βρίσκουν λύση βασιζόμενοι σε διάφορους τύπους ήχων που επηρεάζουν το μυαλό και το σώμα μας, ξεκινώντας από τον γνωστό «λευκό θόρυβο», ο οποίος βοηθά στη χαλάρωση και διευκολύνει τον ύπνο. Ο ροζ θόρυβος όπως τα κύματα της θάλασσας, η βροχή που πέφτει, το θρόισμα των φύλλων ή ο συνεχής ήχος ενός ανεμιστήρα έχει καθιερωθεί με τα χρόνια ως μια έγκυρη εναλλακτική του λευκού θορύβου. Ωστόσο, μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να υποδηλώνει ότι αυτή η φαινομενικά αθώα συνήθεια μπορεί ακόμη και να βλάψει τον ύπνο.
Η έρευνα, που διεξήχθη από την Perelman School of Medicine, έθεσε υπό αμφισβήτηση τη χρήση του ροζ θορύβου ως βοήθημα για τον ύπνο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η έκθεση σε ήχους ευρέος φάσματος κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να μειώσει τον χρόνο που περνάμε στη φάση REM, η οποία συνδέεται στενότερα με την ψυχική και συναισθηματική αποκατάσταση. «Η φάση REM είναι κρίσιμη για την εδραίωση της μνήμης, τη συναισθηματική ρύθμιση και την ανάπτυξη του εγκεφάλου», εξήγησε ο Mathias Basner, κύριος συγγραφέας της μελέτης, σύμφωνα με τον οποίο «ο ροζ θόρυβος και άλλοι παρόμοιοι ήχοι μπορεί να παρεμβαίνουν σε αυτές τις διαδικασίες, ιδιαίτερα στα παιδιά, που περνούν περισσότερο χρόνο από τους ενήλικες στη φάση REM».
Πώς λειτουργούν οι φάσεις του ύπνου
Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο εγκέφαλος εναλλάσσει επανειλημμένα δύο βασικές φάσεις: τον βαθύ ύπνο (N3), που είναι θεμελιώδης για τη σωματική αποκατάσταση και την απομάκρυνση των τοξινών από τον εγκέφαλο, και τον ύπνο REM, απαραίτητο για τη μνήμη, τα συναισθήματα και τη νευρολογική ανάπτυξη. Αυτές οι δύο φάσεις αλληλοσυμπληρώνονται και η παρεμβολή σε μία από αυτές μπορεί να μειώσει τη συνολική αναζωογονητική επίδραση του ύπνου.
Το πείραμα σε εργαστήριο ύπνου
Οι Αμερικανοί ερευνητές συμμετείχαν στη μελέτη 25 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 21 έως 41 ετών, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν σε εργαστήριο ύπνου για επτά συνεχόμενες νύχτες. Όλοι οι συμμετέχοντες δεν είχαν διαταραχές ύπνου ούτε τη συνήθεια να χρησιμοποιούν τεχνητούς ήχους για να κοιμηθούν. Μετά την πρώτη νύχτα σε απόλυτη ησυχία, απαραίτητη για τη συλλογή δεδομένων ελέγχου, οι συμμετέχοντες κοιμήθηκαν κάθε βράδυ με διαφορετικό υπόβαθρο θορύβου: ήχο αεροπλάνων, ροζ θόρυβο, συνδυασμό των δύο και ήχο αεροπλάνων με ωτοασπίδες. Κατά το ξύπνημα αξιολογήθηκαν η ποιότητα του ύπνου, η εγρήγορση και η υποκειμενική αίσθηση ξεκούρασης.
Τα δεδομένα έδειξαν αξιοσημείωτες επιπτώσεις. Ο ροζ θόρυβος μόνος του (50 ντεσιμπέλ, παρόμοιος με μέτρια βροχή) συνδέθηκε με σχεδόν 19 λεπτά λιγότερου ύπνου REM ανά νύχτα, ενώ ο συνδυασμός ροζ θορύβου και ήχου αεροπλάνων μείωσε τόσο τον βαθύ ύπνο όσο και τη φάση REM, αυξάνοντας και τον χρόνο εγρήγορσης. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης πιο ελαφρύ ύπνο, περισσότερα ξυπνήματα και χειρότερη συνολική ποιότητα ύπνου. Οι ωτοασπίδες, αντίθετα, αποδείχθηκαν αποτελεσματικές στην προστασία του βαθύ ύπνου από τους εξωτερικούς θορύβους.
Η κάλυψη ενός θορύβου με έναν άλλο δεν λειτουργεί πάντα, εξηγούν οι ερευνητές, και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να επιδεινώσει την κατάσταση. Το πρόβλημα αφορά κυρίως τα παιδιά, τα οποία περνούν μεγαλύτερο μέρος της νύχτας στη φάση REM σε σχέση με τους ενήλικες. «Είναι σύνηθες να τοποθετούνται συσκευές παραγωγής ήχου δίπλα στο κρεβάτι βρεφών και παιδιών με την ιδέα ότι θα βοηθήσουν στον ύπνο, αλλά τα αποτελέσματά μας καλούν σε προβληματισμό, καθώς η διακοπή του ύπνου REM συνδέεται με διαταραχές όπως άγχος, κατάθλιψη και, στην ενήλικη ζωή, ακόμη και με νευρολογικές παθήσεις», εξήγησε ο Basner, υπογραμμίζοντας ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες, ιδίως σε πιο ευάλωτους πληθυσμούς, για πιο σαφή συμπεράσματα.