Edi Rama: η αναδίπλωση, η ελληνική του καταγωγή και η ιστορική αλήθεια της Βορείου Ηπείρου
Ο Αλβανός πρωθυπουργός Edi Rama βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο διεθνούς διπλωματικού επεισοδίου, όταν κατά τη διάρκεια συζήτησης στη σύνοδο για την αειφόρο ανάπτυξη στο Αμπού Ντάμπι επιτέθηκε δημόσια σε ελληνοαμερικανό δημοσιογράφο, αμφισβητώντας την ελληνική ιστορική συνέχεια. Οι έντονες αντιδράσεις που ακολούθησαν από την ομογένεια της Αμερικής και την απαίτηση απο την αμερικανική κυβέρνηση να κοψει την χρηματοδότηση τον ανάγκασαν σε μια προσπάθεια αναδίπλωσης, υποστηρίζοντας πως τα λεγόμενα του ήταν απλώς "φιλικό χιούμορ". Όμως η ειρωνεία της υπόθεσης γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν κανείς λάβει υπόψη την προσωπική του ιστορία: η μητέρα του, Ανέτα, ήταν Ελληνίδα.
Η προσωπική ιστορία που αρνείται
Ο Edi Rama, αρνούμενος την ελληνική ιστορική συνέχεια, αρνείται ουσιαστικά και τη δική του μητέρα. Η Ανέτα Ράμα ήταν ελληνικής καταγωγής, ενώ οι πρόγονοι από την πλευρά του πατέρα του προέρχονται από το χωριό Δερβιτσιάνη (Dardhë) της Κορυτσάς, περιοχή με βαθιές ελληνικές ρίζες. Όπως σχολίασε ο Στρατηγός Φράγκος Φραγκούλης, ο Rama "έχει διαβάσει πολύ Φαλμεράιερ, αλλά ουσιαστικά αρνείται την μητέρα του". Η αναφορά στον Φαλμεράιερ δεν είναι τυχαία πρόκειται για τον Γερμανό ιστορικό του 19ου αιώνα που προσπάθησε να αμφισβητήσει την ελληνική εθνοτική συνέχεια, θεωρίες που έχουν πλέον καταρριφθεί.
Γιατί η αμφισβήτηση είναι ζωτικής σημασίας για την Αλβανία
Για την Αλβανία, η αμφισβήτηση της ελληνικής καταγωγής και της αδιάσπαστης ιστορικής συνέχειας είναι ζήτημα ζωτικής σημασίας για την ίδια της την ύπαρξη ως κράτους. Το νεοαλβανικό αφήγημα είναι εκ διαμέτρου αντίθετο με την ελληνική ιστορική πραγματικότητα. Η ελληνική αυτοχθονία και ιστορική συνέχεια βάζει φραγμό στον νεοαλβανικό επεκτατισμό προς τον Νότο, αλλά κυρίως ακυρώνει το ψεύδος της "ιλλυριοπελασγικής" καταγωγής.
Το αλβανικό αφήγημα επεκτείνεται πλέον από αυστηρά τοπικό σε ευρύτερα ιστορικό. Αξιώνουν πατρότητα επί των Μολοσσών και Ηπειρωτών, άρα και μέρος της καταγωγής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, δικαιώματα επί της ελληνικής γης, ιστορίας και όλων των δημιουργημάτων του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Ακόμη και η σημαία τους αποτελεί κλεπτοδάνειο από τη βυζαντινή ιστορία και παράδοση.
Η ιστορική αλήθεια: από τους Μολοσσούς έως σήμερα
Η Ήπειρος, και ειδικά η Βόρειος Ήπειρος, αποτελούσε από την αρχαιότητα αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού κόσμου. Οι Μολοσσοί, μία από τις σημαντικότερες φυλές της περιοχής, ήταν αδιαμφισβήτητα Έλληνες. Η Ολυμπιάδα, μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προερχόταν από τη βασιλική οικογένεια των Μολοσσών. Ο Πύρρος, ο μεγάλος στρατηλάτης που πολέμησε τους Ρωμαίους, ήταν επίσης Ηπειρώτης Έλληνας.
Η περιοχή διατήρησε τον ελληνικό της χαρακτήρα διαμέσου των αιώνων κατά την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή, και τη βυζαντινή περίοδο.Ακόμη και ο εθνικός ηρωας της Αλβανίας ειναι έλληνας ο Γεώργιος Καστριώτης ο αποκαλούμενος Σκεντέρμπεης πολέμησε τους Οθωμανούς υπό τη σημαία του Βυζαντίου , όχι την αλβανική σημαία(που δεν υπήρχε τότε) με καταγωγή και εδρα την Κοζάνη υπεγραφε ως Πρίγκιπας της Ηπειρου θωρούσε τον εαυτό του υπερασπιστή του χριστιανικού και ελληνικού πολιτισμού.Επίσης κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας, ο ελληνικός πληθυσμός παρέμεινε συντριπτική πλειοψηφία στη Βόρειο Ήπειρο. Οι Αλβανοί, ως εθνοτική ομάδα, εμφανίστηκαν ιστορικά πολύ αργότερα στην περιοχή.
Η ίδρυση της σύγχρονης Αλβανίας
Το αλβανικό κράτος ιδρύθηκε το 1912-1914, όχι από εθνική αυτοδιάταξη αλλά από γεωπολιτικές σκοπιμότητες των μεγάλων δυνάμεων. Αυστριακοί, Ιταλοί, Άγγλοι, Γάλλοι και Αμερικανοί έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση αυτού του κρατιδίου, με στόχο να εμποδίσουν την Ελλάδα, ως ναυτική δύναμη, να ελέγχει τα στενά του Ότραντο.
Η νεοσύστατη Αλβανία εδραιώθηκε επί εδαφών με αμιγείς ελληνικούς πληθυσμούς. Το δώρο της νήσου Σάσσων, του "Καστελλόριζου του Ιονίου", στην Αλβανία από τον Ελευθέριος Βενιζέλος αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις της ελληνικής διπλωματίας. Οι Αλβανοί προχώρησαν σε εκκαθαρίσεις του ελληνικού πληθυσμού της νήσου.
Η γενοκτονία επί του Enver Hoxha
Κατά το ολοκληρωτικό καθεστώς του Enver Hoxha, ο ελληνικός αυτόχθονας πληθυσμός της Βόρειου Ηπείρου υπέστη συστηματική γενοκτονία χωρίς διεθνή λογοδοσία. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες διώχθηκαν, φυλακίστηκαν, εκτελέστηκαν ή αναγκάστηκαν να αλλάξουν ταυτότητα. Εκκλησίες καταστράφηκαν, ελληνικά σχολεία έκλεισαν, και η χρήση της ελληνικής γλώσσας απαγορεύτηκε.
Στη νέα διεθνή πραγματικότητα, η Αλβανία προσπαθεί να αιτιολογήσει τις πράξεις του παρελθόντος και να εδραιώσει το σημερινό νεοαλβανικό αφήγημα της δήθεν αυτοχθονίας. Γι' αυτό οι δηλώσεις του Rama δεν είναι απλώς προσωπικές απόψεις, αλλά μέρος μιας συστηματικής προσπάθειας ιστορικής αναθεώρησης.
Η αναδίπλωση του Edi Rama δεν πείθει κανέναν. Αν και προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις διαβεβαιώνοντας ότι δεν αμφισβητεί πως ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης είναι Έλληνες φιλόσοφοι, το κλείσιμο της ανάρτησης του επανέφερε τον ίδιο προκλητικό τόνο, σημειώνοντας ειρωνικά ότι δεν μπορεί να θεωρεί απογόνους του Πλάτωνα όσους "γράφουν και μιλούν ελληνικά με εθνικιστικό πάθος".
Η ιστορική αλήθεια όμως δεν αλλάζει με πολιτικές δηλώσεις. Η Βόρειος Ήπειρος ήταν, είναι και θα παραμείνει ελληνική γη, με ιστορική συνέχεια που εκτείνεται από τους Μολοσσούς και την Ολυμπιάδα έως σήμερα. Και αυτό το γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον ο ίδιος ο Edi Rama αρκεί να κοιτάξει την οικογενειακή του ιστορία και να θυμηθεί την ελληνική καταγωγή της μητέρας του.
Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα για να αντιδράσει στον Rama
Η Ελλάδα διαθέτει πολλά εργαλεία για να απαντήσει στις προκλήσεις του Αλβανού πρωθυπουργού, αλλά το ζήτημα είναι αν υπάρχει πολιτική βούληση να τα χρησιμοποιήσει.
Διπλωματικά μέτρα
Η Αθήνα μπορεί να κληθεί ο Πρέσβης για διαβουλεύσεις, να ακυρώσει προγραμματισμένες συναντήσεις υψηλού επιπέδου, και να καταθέσει επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας. Επίσης, μπορεί να θέσει το ζήτημα των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας σε διεθνείς οργανισμούς (ΟΗΕ, Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΑΣΕ).
Οικονομική πίεση
Η Ελλάδα μπορεί να επανεξετάσει τη στήριξη της στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, θέτοντας όρους για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας. Επίσης, μπορεί να περιορίσει τις ελληνικές επενδύσεις και να εφαρμόσει αυστηρότερους ελέγχους στις οικονομικές δραστηριότητες.
Στήριξη της Βορείου Ηπείρου
Το σημαντικότερο μέτρο είναι η ενίσχυση της ελληνικής μειονότητας με οικονομική και εκπαιδευτική στήριξη, χρηματοδότηση σχολείων, πολιτιστικών κέντρων και ΜΜΕ. Υποτροφίες για νέους Βορειοηπειρώτες και συστηματική καταγγελία παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ιστορική τεκμηρίωση
Δημιουργία ινστιτούτου για τη συστηματική τεκμηρίωση της ελληνικότητας της Βορείου Ηπείρου, παραγωγή ντοκιμαντέρ και βιβλίων σε διεθνείς γλώσσες, και ίδρυση μουσείων για την ιστορία της περιοχής.
Το πραγματικό πρόβλημα
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα, αλλά τι θέλει να κάνει. Χωρίς εθνική συνοχή και πολιτική βούληση, όλα τα μέτρα παραμένουν θεωρητικά.
Η Ελλάδα χρειάζεται:
- Ενιαία εθνική γραμμή σε εθνικά θέματα
- Σταθερή πολιτική, όχι προσωρινές αντιδράσεις
- Τερματισμό της μειοδοτικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών
Όσο οι Έλληνες πολιτικοί συνεχίζουν να δίνουν χώρο στο νεοαλβανικό αφήγημα ακολουθώντας εντολές "φίλων και εταίρων", ο Rama θα συνεχίζει ανενόχλητος τις προκλήσεις του.
Η απάντηση πρέπει να είναι στρατηγική: ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στη Βόρειο Ήπειρο, διεθνής προβολή της ιστορικής αλήθειας, και πολιτική ηγεσία που θα υπερασπίζεται τα εθνικά συμφέροντα αντί να τα θυσιάζει.
Τ.Κ