Το κάρμα επιστρέφει για να δαγκώσει τη Δανία;

Η Δανία αναζητά στρατιωτική υποστήριξη από τους ευρωπαϊκούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, εδάφους της Δανίας. Ωστόσο, η Δανία φέρεται να είχε αρνηθεί να στηρίξει την Ελλάδα μέλος του ΝΑΤΟ εναντίον της Τουρκίας το 1974, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική συμμαχία δεν έχει ρόλο σε κρίση μεταξύ των κρατών μελών της.

Η Δανία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση με τον πιο απίθανο από τους εταίρους της,  τις Ηνωμένες Πολιτείες να θέλει  τη Γροιλανδία. Ο Πρόεδρος Τραμπ είναι αποφασισμένος να αποκτήσει πλήρη έλεγχο του νησιού, το οποίο, όπως και οι ΗΠΑ, ανήκει στο ΝΑΤΟ. Στην ουσία, ένα κράτος μέλος του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει σοβαρή στρατιωτική απειλή από άλλο μέλος της ίδιας συμμαχίας.

Για τη Δανία, μπορεί να είναι μια στιγμή όπου το κάρμα επιστρέφει. Το 1974, κατά την κρίση της Κύπρου, όταν οι εντάσεις κλιμακώθηκαν μεταξύ δύο μελών του ΝΑΤΟ της Ελλάδας και της Τουρκίας  η Δανία φέρεται να είπε ότι η εντολή της συμμαχίας δεν ήταν να υπερασπιστεί κανένα μέλος έναντι άλλου.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης, πρώην Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, έγραψε:

«Το ΝΑΤΟ δεσμεύεται να υπερασπίζεται τα κράτη μέλη από επιθετικά κράτη που δεν ανήκουν στη συμμαχία  αλλά όχι μεταξύ τους, όχι από άλλα μέλη, όπως η Τουρκία ή, τώρα, οι ΗΠΑ! Καλωσορίσατε λοιπόν στο κλαμπ, Δανία  και θυμηθείτε ότι οι κυβερνήσεις σας υποστήριξαν επίσης ότι δεν είναι δουλειά του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί ένα μέλος απέναντι σε άλλο μέλος του ΝΑΤΟ».

Το ΝΑΤΟ δημιουργήθηκε το 1949 για να προστατεύσει τα κράτη μέλη από εξωτερικές απειλές, κυρίως από τη Σοβιετική Ένωση. Το Άρθρο 5 προβλέπει ότι μια επίθεση σε ένα μέλος ισοδυναμεί με επίθεση σε όλα. Αλλά τι γίνεται αν η επίθεση προέρχεται από μέσα στη συμμαχία; Και μάλιστα από το ισχυρότερο μέλος που ουσιαστικά ελέγχει τη συμμαχία; Το καταστατικό του ΝΑΤΟ δεν προβλέπει κάτι για αυτό.

Ο Τραμπ συνεχίζει να προκαλεί ένταση στην ΕΕ και στα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ με συνεχείς δηλώσεις για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, του τεράστιου νησιού στην Αρκτική που ανήκει επισήμως στη Δανία. Αν οι ΗΠΑ επιχειρήσουν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία, πολλοί ευρωπαίοι ειδικοί και ηγέτες θεωρούν ότι αυτό θα μπορούσε να σημάνει τον «θάνατο» του ΝΑΤΟ.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν στηρίξει τη Δανία και έχουν στείλει στρατιωτικές δυνάμεις για αναγνωριστική αποστολή, κυρίως συμβολική, με χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία να στέλνουν μόνο έναν ή δύο στρατιώτες η κάθε μία. Αυτό εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος επέβαλε δασμό 10% στις χώρες που στήριξαν τη Δανία.

Η κρίση της Κύπρου 1974: Ελλάδα και Τουρκία

Η διαμάχη Δανίας ΗΠΑ φέρνει στο μυαλό τα γεγονότα του 1974, όταν Ελλάδα και Τουρκία ήρθαν σε ρήξη για την Κύπρο.

Και οι δύο χώρες εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ το 1952 για να ενισχύσουν το νότιο μέτωπο κατά του κομμουνισμού, αλλά είχαν παλιές διαφορές, κυρίως για την Κύπρο. Το 1960, η Κύπρος απέκτησε ανεξαρτησία από τη Βρετανία και κατοικούνταν κυρίως από Έλληνες αλλά και Τούρκους. Οι νέοι κανόνες έδιναν στην Ελλάδα, την Τουρκία και τη Βρετανία δικαίωμα παρέμβασης εάν χρειαζόταν.

Το 1974, μια ομάδα στην Κύπρο, υποστηριζόμενη από την ελληνική στρατιωτική κυβέρνηση, προσπάθησε να ενσωματώσει το νησί στην Ελλάδα, ανατρέποντας τον Πρόεδρο Μακάριο. Η Τουρκία το θεώρησε απειλή για τους Τουρκοκύπριους και εισέβαλε στις 20 Ιουλίου. Τελικά, κατέλαβε το 36% του νησιού, χωρίζοντας την Κύπρο σε ελληνικό και τουρκικό τμήμα, κατάσταση που διατηρείται μέχρι σήμερα.

Το ΝΑΤΟ δεν επενέβη, αφήνοντας Ελλάδα και Τουρκία να λύσουν το ζήτημα μόνες τους. Οι ΗΠΑ βοήθησαν με διαπραγματεύσεις, αλλά όχι στρατιωτικά.

Παρόμοια κατάσταση για τη Δανία σήμερα

Αν οι ΗΠΑ κινηθούν για τη Γροιλανδία, το ΝΑΤΟ, ακόμη και αν αναπτυχθεί, ίσως να μην προσφέρει πλήρη βοήθεια.

Σημειώνεται ότι κατά την κρίση της Κύπρου, η Ελλάδα ξόδεψε πολλά για στρατιωτικό εξοπλισμό λόγω φόβου της Τουρκίας, ενώ ήταν μέλος του ΝΑΤΟ. Η Δανία, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, που ξόδεψαν πάνω από ένα τρισεκατομμύριο δολάρια στον αμυντικό προϋπολογισμό, φέρεται να δαπάνησε μόλις 10 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025.

Η κατάσταση μοιάζει με οικογένεια όπου τα αδέλφια τσακώνονται και οι μεγαλύτεροι μένουν εκτός. Εδώ, ο «μεγάλος» είναι οι ΗΠΑ.

Το ΝΑΤΟ επέζησε της κρίσης του 1974, αλλά η ρήξη μεταξύ των κρατών μελών συνεχίζει να υπάρχει. Αν ο Τραμπ προχωρήσει όπως δηλώνει, η συμμαχία μπορεί να διασπαστεί σοβαρά.

Ο Πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προειδοποίησε ότι μια εισβολή των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα αποτελούσε «τελευταίο χτύπημα» για το ΝΑΤΟ. Οι κάτοικοι της Γροιλανδίας, κυρίως Ινουίτ, θέλουν να αποφασίσουν για το μέλλον τους, ενώ η Δανία διαχειρίζεται την άμυνα και τα εξωτερικά θέματα.

Η ΕΕ στηρίζει τη Δανία, αλλά το ΝΑΤΟ δεν έχει σαφείς κανόνες για τέτοιο ενδεχόμενο. Στο ΝΑΤΟ, οι φίλοι μπορούν να γίνουν εχθροί, και τότε μένεις μόνος σου.

Πηγή: india today