Χριστούγεννα και single shaming: γιατί αυτές οι «αθώες» ερωτήσεις δεν είναι καθόλου αθώες
Κάθε χρόνο, μαζί με τα Χριστούγεννα, επιστρέφει και ένα γνώριμο φαινόμενο: το single shaming.
Εκείνη η στιγμή στο οικογενειακό τραπέζι που κάποιος θα ρωτήσει, δήθεν με ενδιαφέρον:
«Και εσύ; Πότε θα μας φέρεις κάποιον;»
Συχνά παρουσιάζεται ως αστείο ή ως ένδειξη φροντίδας. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι μια μορφή κοινωνικής πίεσης που μπορεί να πληγώσει πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται.
Δεν είναι απλώς αίσθηση – τα στοιχεία το αποδεικνύουν
Σύμφωνα με έρευνα , το 35% των γυναικών στην Ευρώπη έχει νιώσει ότι κρίθηκε επειδή είναι single, ενώ το ποσοστό ανεβαίνει στο 40% στις γυναίκες της Gen Z.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι σχεδόν μία στις τέσσερις γυναίκες αποφεύγει οικογενειακές συγκεντρώσεις για να γλιτώσει τέτοιου είδους ερωτήσεις.
Αν δούμε το θέμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι:
- πάνω από 45% των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελείται από ένα μόνο άτομο
- η μέση ηλικία του πρώτου γάμου αυξάνεται συνεχώς
- όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά να μη ζουν σε ζευγάρι
Κι όμως, η κοινωνική αφήγηση παραμένει κολλημένη στο παρελθόν.
Γιατί τα Χριστούγεννα επιδεινώνουν το πρόβλημα
Τα Χριστούγεννα είναι φορτισμένα με σύμβολα: οικογένεια, ζευγάρια, «ολοκλήρωση».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το να είσαι single ιδιαίτερα αν είσαι γυναίκα αντιμετωπίζεται ακόμα ως κάτι ελλιπές ή προσωρινό, κάτι που πρέπει να εξηγηθεί.
Σύμφωνα με την European Social Survey, η κοινωνική πίεση γύρω από τη συναισθηματική κατάσταση σχετίζεται άμεσα με:
- αυξημένο άγχος
- χαμηλότερη αυτοεκτίμηση
- συναισθήματα ντροπής, κυρίως σε άτομα κάτω των 35 ετών
Το ευρωπαϊκό παράδοξο: περισσότερη ελευθερία, περισσότερη κρίση
Ζούμε σε μια Ευρώπη όπου:
- αλλάζουμε χώρες και πόλεις πιο εύκολα από ποτέ
- δουλεύουμε περισσότερο και παντρευόμαστε αργότερα
- επαναπροσδιορίζουμε τις σχέσεις μας
Κι όμως, συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε παρωχημένα κοινωνικά μέτρα επιτυχίας.
Όπως επισημαίνουν και σύγχρονες ευρωπαϊκές ψυχολογικές μελέτες, όλο και περισσότερες γυναίκες αρνούνται τα «χρονικά όρια» του να «τακτοποιηθούν». Οι dating τάσεις του 2024–2025 δείχνουν στροφή προς σχέσεις πιο αυθεντικές, με προτεραιότητα την προσωπική πληρότητα.
Το να είσαι single δεν είναι κάτι που πρέπει να δικαιολογείς
Για μένα, το βασικό ζήτημα είναι αυτό:
το να είσαι single δεν είναι αποτυχία ούτε μεταβατικό στάδιο.
Σε μια Ευρώπη που αλλάζει δημογραφικά και κοινωνικά, το να στιγματίζουμε όσους δεν είναι σε σχέση δεν είναι απλώς ξεπερασμένο είναι άδικο.
Ίσως η πιο ριζοσπαστική κίνηση είναι να μη δίνουμε εξηγήσεις
Δεν χρειάζονται μεγάλες απαντήσεις:
- δεν χρειάζεται να απολογείσαι
- δεν χρειάζεται να γελάς για να «ελαφρύνεις» την ατμόσφαιρα
- δεν χρειάζεται να αποδέχεσαι ερωτήσεις που σε φέρνουν σε δύσκολη θέση
Γιατί αν τα ευρωπαϊκά δεδομένα λένε κάτι ξεκάθαρα, είναι αυτό:
η κανονικότητα έχει αλλάξει και ήρθε η ώρα να αλλάξουν και οι χριστουγεννιάτικες συζητήσεις.