Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, το παρασκήνιο ισχύος και οι νέες γεωπολιτικές συγκρούσεις

Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, το παρασκήνιο ισχύος και οι νέες γεωπολιτικές συγκρούσεις

Η αιφνιδιαστική αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική πρωτοβουλία «χαμηλής έντασης». Αντιθέτως, πρόκειται για μια κίνηση υψηλού ρίσκου, η οποία επαναχαράσσει τις ισορροπίες στην Ανατολική Αφρική, ενεργοποιεί αντανακλαστικά μεγάλων δυνάμεων και μετατρέπει μια ξεχασμένη de facto κρατική οντότητα σε κόμβο παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Λίγες ημέρες πριν η Σομαλία αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το Τελ Αβίβ προχωρά σε μια αναγνώριση που αμφισβητεί ευθέως την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας θεμέλιο του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος.

Η Σομαλιλάνδη ως «αόρατο κράτος» με πραγματική ισχύ

Η Σομαλιλάνδη λειτουργεί εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες ως αυτόνομο κράτος: διαθέτει κυβέρνηση, στρατό, νόμισμα και σχετική πολιτική σταθερότητα σε πλήρη αντίθεση με τη χαοτική εικόνα της υπόλοιπης Σομαλίας. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει εκτός διεθνούς αναγνώρισης, καθώς η ανεξαρτησία της το 1991 θεωρήθηκε επικίνδυνο προηγούμενο για ολόκληρη την Αφρική.

Ακριβώς αυτή η «γκρίζα ζώνη» καθιστά τη Σομαλιλάνδη ελκυστική για παίκτες που επιθυμούν επιρροή χωρίς θεσμικούς περιορισμούς. Το λιμάνι της Berbera, το οποίο αναβαθμίζεται τα τελευταία χρόνια, θεωρείται στρατηγικό διαμάντι, ικανό να λειτουργήσει τόσο ως εμπορικός όσο και ως στρατιωτικός κόμβος με άμεση πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα.

Γιατί τώρα το Ισραήλ;

Για το Ισραήλ, η Ερυθρά Θάλασσα έχει μετατραπεί σε ζώνη άμεσης απειλής. Οι επιθέσεις των Houthi, η ιρανική διείσδυση στην Υεμένη και η αστάθεια στις θαλάσσιες οδούς που συνδέουν την Ασία με τη Μεσόγειο έχουν σημάνει συναγερμό στο ισραηλινό στρατιωτικό κατεστημένο.

Η Σομαλιλάνδη προσφέρει κάτι σπάνιο: γεωγραφική εγγύτητα στο Bab el-Mandeb χωρίς την πολιτική αστάθεια της Υεμένης ή της Σομαλίας. Για το Τελ Αβίβ, η αναγνώριση δεν είναι πράξη ιδεολογίας, αλλά εργαλείο στρατηγικής προβολής ισχύος.

Παράλληλα, η κίνηση αυτή ενισχύει το αφήγημα της ισραηλινής διπλωματίας ότι μπορεί να «σπάει τα ταμπού» και να δημιουργεί νέους συμμάχους εκτός του παραδοσιακού αραβικού πλαισίου, συνεχίζοντας έστω άτυπα τη λογική των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Σύγκρουση συμφερόντων με την Τουρκία

Η Άγκυρα δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά της. Η Τουρκία έχει επενδύσει πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά στη Σομαλία, διατηρώντας βάσεις, εκπαιδεύοντας δυνάμεις ασφαλείας και λειτουργώντας ως προστάτης της κεντρικής κυβέρνησης στο Μογκαντίσου.

Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης υπονομεύει ευθέως αυτή τη στρατηγική. Δημιουργεί έναν ανταγωνιστικό πόλο επιρροής και απειλεί να μετατρέψει το Κέρας της Αφρικής σε ακόμη ένα πεδίο έμμεσης σύγκρουσης Ισραήλ Τουρκίας, αντίστοιχο με όσα ήδη παρατηρούνται στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κίνα «βλέπει» επικίνδυνο προηγούμενο

Η πιο έντονη αντίδραση, ωστόσο, έρχεται από το Πεκίνο. Για την Κίνα, το ζήτημα της Σομαλιλάνδης δεν αφορά μόνο την Αφρική. Αγγίζει ευαίσθητα νεύρα που σχετίζονται με το Θιβέτ, το Σιντζιάνγκ( ουιγούροι) και  κυρίως την Ταϊβάν.

Η κινεζική διπλωματία αντιλαμβάνεται κάθε αναγνώριση αποσχιστικής οντότητας ως απειλή για το δόγμα της εθνικής κυριαρχίας. Το μήνυμα είναι σαφές: αν επιτραπεί ένα τέτοιο προηγούμενο στην Αφρική, μπορεί αύριο να χρησιμοποιηθεί αλλού.

Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει τεράστια οικονομικά συμφέροντα στη Σομαλία και στην ευρύτερη περιοχή, στο πλαίσιο του «Νέου Δρόμου του Μεταξιού». Η αποσταθεροποίηση δεν εξυπηρετεί τα μακροπρόθεσμα σχέδιά της.

Ένα επικίνδυνο πείραμα με παγκόσμιες συνέπειες

Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ λειτουργεί ως καταλύτης. Φέρνει στην επιφάνεια έναν υπόγειο ανταγωνισμό που μέχρι σήμερα εκτυλισσόταν στο παρασκήνιο και μετατρέπει το Κέρας της Αφρικής σε νέο γεωπολιτικό σταυροδρόμι.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η διεθνής κοινότητα θα αντιδράσει, αλλά αν η κίνηση αυτή θα παραμείνει μεμονωμένη ή αν θα ανοίξει τον δρόμο για μια ευρύτερη αναδιάταξη συνόρων, συμμαχιών και κανόνων. Σε έναν κόσμο όπου οι «παγωμένες συγκρούσεις» αρχίζουν να ξεπαγώνουν, η Σομαλιλάνδη ίσως αποδειχθεί το πρώτο ντόμινο.

Τ.Κ